Is de backhandsmash de moeilijkste slag in het tennis?

Je ziet ze nog maar zelden, die sprongen met de rug naar het net, de pols in een scherpe hoek, jagend op venijnige lobs. De backhandsmash lijdt onder zijn extreme techniciteit. Tot het punt dat hij misschien wel verdwijnt?

Eenheid van plaats en tijd, een vleugje drama. Discipline/training/herhaling. Een tenniswedstrijd staat minder ver af van een theatervoorstelling dan je zou denken. Maar waar acteurs het liefst nooit hun rug naar de zaal keren, is er voor tennissers niets dat hen verbiedt hun ruggengraat richting net te draaien, al blijft die houding meestal behoorlijk ongemakkelijk.

Dan denk je al snel aan de tweener (slag tussen de benen door), een rariteit die vooral voor de show is en alle logica tart. En dan is er nog de backhandsmash, een ultratechnisch wapen dat menig amateur die zich eraan waagt ellende en halve ontwrichtingen bezorgt. En niet alleen amateurs.

« Het is een van de moeilijkste slagen in het tennis », stelt Michaël Llodra, drievoudig Grand Slam-winnaar in het dubbelspel, die zijn erelijst voor een groot deel te danken heeft aan een linkerpols die hij soms tot het uiterste rekte. « Je staat met je rug naar het net en je ziet de bal dus niet. En dan moet je hem ook nog in backhand raken, boven schouderhoogte, precies daar waar je het minste vermogen hebt. En voor spelers met een dubbelhandige backhand is het nog lastiger. »

Een rariteit die steunt op een wankel evenwicht: in een flits de baan van de bal lezen, net zo snel beslissen wat je gaat doen, plus een mix van coördinatie, explosiviteit en een zweem van roekeloosheid die je buigpezen en je rotatorcuff op het spel zet. Een peulenschil voor padel- of badmintonspelers, die aan dit soort capriolen gewend zijn, maar een marteling voor tennissers met een racket dat vier keer zo zwaar is en een veld van fors grotere afmetingen.

« Je moet vrijwel je hele lichaam draaien om echt met je rug naar het net te komen te staan, » legt voormalig bondscoach Georges Deniau uit, die de backhandsmash nooit heeft genegeerd en hem altijd als een basisvaardigheid van de sport heeft beschouwd. « Je hebt een fenomenale coördinatie van de hele spierketen nodig: de explosie van het lichaam, het uitrekken van de schouder, de oriëntatie van het racket, de arm die wordt gelanceerd door het strekken van de elleboog en de losse pols die het racketblad in de juiste richting stuurt en snelheid meegeeft. »

Een vergelijking met tien onbekenden Een vergelijking met tien onbekenden, even ingewikkeld als risicovol. « Een polsstokhoogspringer zei me ooit dat hij tijdens zijn sprong aan zeven dingen tegelijk dacht », vertelt de vroegere coach van Guy Forget en Marc Rosset. « Met de backhandsmash is het hetzelfde. Je moet eraan denken om af te remmen, te springen, je voeten goed neer te zetten, je schouders te draaien, je pols te slaan, je opnieuw te positioneren... »

Een storm in je hoofd die recreanten tot wanhoop drijft tijdens de zeldzame keren dat ze er een moeten slaan. « Ik heb in mijn hele leven in wedstrijden misschien tien hoge backhandvolleys geslagen, en dat waren stuk voor stuk ‘frames’ (bal met het racketframe geraakt),» overdrijft Martin, zonder vrees voor ridicule.

Voor het een enkeltje richting hel wordt, is de backhandsmash vaak al een noodoplossing. « Het idee is sowieso om er nooit een te hoeven slaan, » lacht Michaël Llodra. « Het is altijd beter om een normale smash te slaan, hoe ongemakkelijk die ook is. » Een voorzet die Georges Deniau gretig inkopt. « Als de lob heel hoog komt, is het onzin om je in een backhandsmash te willen wurmen. Achterwaarts schuin teruglopen en je in positie brengen voor een gewone smash, dát moet je eerst doen zodra je een beetje tijd hebt. »

Tot ergernis van een van zijn flamboyantste meesters, Patrick Rafter, tweevoudig winnaar van de US Open (1997, 1998), geïnterviewd door Mark Hodgkinson in «Game, Set and Match: Secret Weapons of the World's Top Tennis Players»: « De meeste mensen zijn een beetje lui en lopen om de bal heen om een normale smash te spelen. »

Ze weten niet wat ze missen, want zo’n klein mirakel in een wedstrijd laten slagen, levert een enorme voldoening op. « Het is een enorme kick, zoals een tweener of een passing shot op het laatste moment », glundert Llodra, die in 2015 stopte. Denk maar terug aan de brede glimlach van Madison Keys, zelf verrast toen er in de finale van de Australian Open 2025 op een cruciaal moment ineens een heel scherp gekruiste backhandsmash in het veld van Aryna Sabalenka neerplofte.

Omdat er altijd een element van onzekerheid blijft hangen rond dat blind navigeren, heeft de backhandsmash in het wilde weg de charme van het onvoorspelbare. « Je zit er zo naast, » erkent Michaël Llodra, die er in zijn tennisinternaat in Boulouris (Var) onder de hoede van Georges Deniau en Jean-Luc Cotard vaak genoeg op heeft gezwoegd. « De meeste spelers proberen de bal gewoon maar terug te krijgen. Degenen die hem beheersen, leggen hem of heel subtiel, kort cross, of voluit rechtdoor. »

Kenmerk van champagne-tennis En om hem onder de knie te krijgen, is er maar één recept: trainen. En dáár wringt het. Vergeten in de tennisscholen, even zeldzaam in het enkelspel als een auerhoen in een Vogezenbos, is de backhandsmash het stiefkind van de oefenvormen met de mand, zeker in een tijd waarin het baseline-tennis alles overheerst. « Ik denk niet dat spelers, zelfs professionals, er genoeg tijd aan besteden », betreurde Max Mirnyi, negenvoudig Grand Slam-winnaar (6 in het herendubbel en 3 in het gemengd dubbel) en in 2003 nummer 1 van de wereld in het dubbelspel, eveneens in gesprek met Mark Hodgkinson. En Patrick Rafter hamerde er in hetzelfde boek nog eens op: « Als je eenmaal leert hoe je hem moet spelen, merk je dat je hem best vaak kunt gebruiken. »

Een tikje ouderwets kenmerk van het zogeheten champagne-tennis, net als de stopbal met terugspin en andere oogstrelende frutsels, is de backhandsmash een relikwie uit een tijd waarin serve-and-volleyers nog bestaansrecht hadden. Maar nog altijd ontlokt hij verbijsterde zuchten aan het publiek. Ook bij Michaël Llodra. « Die slag heeft me altijd doen dromen vanwege zijn artistieke kant. De backhandsmashes van Henri Leconte, met de voeten naast elkaar, wat een herinneringen! »

En wie zich nog eens onderdompelt in de capriolen van Roger Federer en anderen als Rafael Nadal, Stefan Edberg, maar ook Carlos Alcaraz of Grigor Dimitrov, kan het alleen maar betreuren dat deze slag langzaam uitsterft. Zó zeer zelfs, dat je bij het zien van zulke acrobatische hoogstandjes denkt dat het zonde zou zijn als het tennis definitief de rug zou toekeren naar de kunstenaars van de achterkant.

Bron: L'Équipe