Gouden bal: de winnaars van deze prijs op het WK

De Wereldbeker winnen is het hoogste doel, maar er is een prijs die vastlegt wie in die maand echt de baas over de bal was: de Gouden Bal. Die werd in 1978 door de FIFA officieel ingevoerd, toen de Argentijn Mario Kempes als eerste werd bekroond. De trofee voor beste speler van het WK kijkt niet alleen naar wie de beker omhoog mag tillen, maar naar wie het meest memorabele voetbal van het toernooi heeft laten zien.

Waar de Gouden Schoen puur een optelsom van doelpunten is, is de Gouden Bal een kwestie van beoordeling. Die maakt onderscheid tussen een topschutter en een absolute vedette. Het is de prijs die de speler beloont die het breekijzer of de onmisbare spil van zijn elftal was, los van de vraag of hij uiteindelijk wereldkampioen werd of niet — wat verklaart waarom de beste speler lang niet altijd in het team zit dat met de titel aan de haal gaat. Bekijk hier de voornaamste kandidaten om topscorer van het WK te worden.

Alle winnaars van de Gouden Bal op het WK

• 1978 – Mario Kempes (Argentinië)
• 1982 – Paolo Rossi (Italië)
• 1986 – Diego Maradona (Argentinië)
• 1990 – Salvatore Schillaci (Italië)
• 1994 – Romário (Brazilië)
• 1998 – Ronaldo (Brazilië)
• 2002 – Oliver Kahn (Duitsland)
• 2006 – Zinedine Zidane (Frankrijk)
• 2010 – Diego Forlán (Uruguay)
• 2014 – Lionel Messi (Argentinië)
• 2018 – Luka Modric (Kroatië)
• 2022 – Lionel Messi (Argentinië)

Gouden Bal: de impact als maatstaf en het record van Messi

De erelijst is een getrouwe dwarsdoorsnede van de moderne voetbalgeschiedenis, maar herbergt een bijzonder detail: de wereldtitel is geen voorwaarde om de Gouden Bal te winnen. Het geval van Lionel Messi is het ultieme bewijs van die dynamiek.

De Argentijn is de enige speler die de prijs twee keer won (2014 en 2022). Kreeg hij de trofee de eerste keer nog met het lood van de nederlaag in de finale op het Maracanã tegen Duitsland in de benen, in 2022 fungeerde de onderscheiding als kroon op een toernooi waarin hij het zwaartepunt was van een wereldkampioen Argentinië.

Messi’s tweede Gouden Bal laat zien hoe verschillend het gewicht van de prijs kan zijn. In 2014 erkende de prijs de speler die het technische verschil maakte in een Argentinië dat in de knock-outfase rechtstreeks leunde op zijn individuele acties om door te stoten.

In 2022 gaf de keuze juist ook de cijfers weer: Messi scoorde in alle knock-outrondes en sloot het toernooi af met tien directe betrokkenheden bij doelpunten. Zelfs op zijn 35ste bleef hij in staat om het tempo te dicteren en wedstrijden te beslissen, waardoor de toekenning van de tweede trofee na de finale in Qatar eigenlijk onomstreden was.

De Braziliaanse hegemonie in de jaren 90

Brazilië drukte in de jaren 90 eveneens zijn stempel, met in twee opeenvolgende edities een totaal verschillende manier van domineren. In 1994 sleepte Romário de prijs binnen als belichaming van efficiëntie. Met zijn subtiele balbehandeling tilde hij een hardwerkend elftal naar de vierde wereldtitel.

In 1998 viel de keuze op Ronaldo . Ondanks de bittere ontknoping tegen Frankrijk was wat “O Fenômeno” tot aan de finale liet zien — verdedigingen slopen met een ongeziene fysieke explosie — meer dan genoeg om hem onbetwistbaar als beste speler ter wereld neer te zetten.

De Braziliaanse hoofdrol in die periode weerspiegelt een tijd waarin het land de toon zette op individueel niveau in het wereldvoetbal. Romário won door zijn positionele intelligentie en het vermogen om een wedstrijd met één geniale actie te beslissen, terwijl Ronaldo juist triomfeerde door zijn visuele en atletische impact, die Europa met verstomming sloeg.

Het zijn twee trofeeën die verschillende hoofdstukken in de geschiedenis van het Braziliaanse voetbal symboliseren: de ene draait om tactische veerkracht om een droogte van 24 jaar te doorbreken, de andere om de doorbraak van een superatleet die vóór het eerste fluitsignaal in het Stade de France onstuitbaar leek.

Het verhaal achter de cijfers

Kijken we naar namen als Zinedine Zidane (2006), Diego Forlán (2010) en Luka Modric (2018), dan valt op dat de FIFA-jury doorgaans de invloed van een vedette op het geheel zwaarder laat wegen dan een gouden medaille om de nek.

Bij Zidane was de prijs in 2006 een erkenning voor de maestro die, in zijn laatste toernooi, een zwaar bekritiseerd Frankrijk naar de finale loodste. Ondanks zijn rode kaart in de eindstrijd tegen Italië gaven zijn technische optredens in de voorgaande rondes — met name de galavoorstelling tegen Brazilië in de kwartfinale — de doorslag in de stemming.

De uitverkiezing van Forlán in Zuid-Afrika illustreert dan weer hoe de Gouden Bal veelzijdigheid kan belonen. Hoewel hij het toernooi als één van de topscorers met vijf doelpunten afsloot, was de Uruguayaan veel meer dan alleen een afmaker in de zestien. Forlán zakte uit om het spel op te bouwen, werd de specialist in afstandsschoten met de onvoorspelbare Jabulani-bal en belichaamde de veerkracht van een Uruguay dat na 40 jaar weer in de halve finale stond.

Hij werd dat jaar verkozen tot beste speler omdat hij degene was die het maximale uit zijn ploeggenoten haalde tijdens een verrassende campagne van La Celeste.

Luka Modric volgde in 2018 een vergelijkbare lijn als motor van een Kroatië dat alle verwachtingen tartte. De prijs voor de middenvelder was niet gebaseerd op aanvallende statistieken, maar op zijn alomtegenwoordigheid op het veld. Modric speelde de meeste minuten van het toernooi en fungeerde als het evenwichtspunt van een ploeg die drie keer op rij verlengingen overleefde om zijn eerste WK-finale te bereiken.

Per saldo is de Gouden Bal geen troostprijs voor verliezers en evenmin een automatisch extraatje voor de kampioen. Het is de historische registratie van wie er, dertig dagen lang, in staat was het ritme te bepalen op het grootste podium van de voetbalwereld.

Bron: Trivela