Zorgt de WK-bal echt voor problemen bij de keepers?

Sinds het begin van het toernooi heeft Joe Hart gewezen op de moeite die sommige keepers hebben om de snelheid van de bal goed in te schatten. Een studie die vóór het WK werd gepubliceerd, stelde juist dat deze bal zich aerodynamisch stabieler gedraagt dan zijn voorgangers. Hoe zit het nu echt?

Eind voorjaar 2010, enkele dagen voor de start van het WK in Zuid-Afrika, verscheen Iker Casillas, doelman van het toenmalige Europees kampioen Spanje, dat op het punt stond zijn eerste wereldster op het shirt te laten borduren, woedend voor een microfoon. Zijn ploeg had net met moeite de eerste oefenwedstrijd gewonnen van Saudi-Arabië (3-2), maar Casillas had maar één doelwit: een bol die een tijdlang werd omschreven als een “technologisch juweeltje” : de Jabulani, de officiële wedstrijdbal van het Zuid-Afrikaanse WK.

“Het is echt triest dat een zo fundamenteel element als de bal van een zo belangrijk toernooi als het WK zulke verschrikkelijke eigenschappen heeft,” foeterde de Spaanse keeper. “Het is een strandbal!” Zodra het toernooi begon, kreeg de doelman van Real Madrid al snel bijval van het merendeel van zijn handschoen dragende collega’s. Hugo Lloris wees onder meer op “tamelijk onzekere trajecten die op zowat elk moment kunnen veranderen” . Sfeervol was anders.

De bal van het WK 2026 is naar de ruimte geweest

Zestien jaar later is de situatie natuurlijk heel anders, al wordt Trionda, de officiële wedstrijdbal van het WK 2026, net zo goed vanzelfsprekend een “juweeltje” genoemd. De bal is bedoeld als eerbetoon aan de verschillende gastlanden (Canada, de Verenigde Staten en Mexico), vandaar de drie gebruikte kleuren, maar Trionda valt vooral op door zijn constructie uit vier panelen (de bal van het WK 2022 had er 20), het kleinste aantal panelen dat ooit is gebruikt op een officiële WK-bal.

Meer dan 300 laboratoriumtests De bal werd bovendien meer dan 300 keer getest in het laboratorium. De ontwerpers verklaarden onlangs tegenover de site Soccerbible: “Het esthetische aspect van een bal heeft geen enkele waarde als spelers geen groot vertrouwen in het product kunnen hebben. We zorgen ervoor dat elk oppervlak, elk paneel en elke textuur geoptimaliseerd is voor de vlucht van de bal, de precisie en de controle.”

Een studie, gepubliceerd in maart 2026 en uitgevoerd door Amerikaanse, Zuid-Koreaanse en Japanse onderzoekers, had het op haar beurt over het “ruwere” oppervlak van de Trionda in vergelijking met dat van eerdere officiële WK-ballen. Dat is geen detail, want daardoor zou de bal van het WK 2026 een lagere kritische snelheid hebben dan zijn voorgangers, met name de Jabulani, die fijne en ondiepe naden had.

Voorafgaand aan het toernooi voorspelde deze studie dan ook een mogelijke lichte – maar merkbare – vermindering van het bereik van lange uittrappen of afstandsschoten. Belangrijk hierbij is dat de tests volledig zonder rotatie werden uitgevoerd. In de studie stond dan ook: “Het integreren van gecontroleerde rotaties in de windtunnelproeven en de baanmodellen zou een vollediger beeld geven van het gedrag van de bal in wedstrijdsituaties.”

Een veranderde perceptie van snelheid Dat brengt ons bij het WK 2026 en bij één man: Joe Hart (75 interlands voor Engeland), die sinds het begin van het toernooi op de BBC twijfels heeft geuit over de bal. Verschillende doelpunten in de groepsfase deden hem de wenkbrauwen fronsen, meerdere doelpunten van buiten het strafschopgebied, waarbij hij zich eerst vragen stelde bij bepaalde trajecten, alvorens zijn kritiek na Frankrijk-Irak (3-0) toe te spitsen op de moeite die sommige keepers lijken te hebben om het juiste timinggevoel te vinden en zich aan te passen aan de snelheid van een bal die volgens hem sneller op hen afkomt dan de ballen waarmee ze bij hun club gewend zijn te werken. “Sinds het begin van het toernooi valt me op dat keepers meerdere doelpunten boven hun schouder hebben geïncasseerd en naar mijn idee is er iets met de bal aan de hand,” legde Hart maandagavond uit.

De ex-doelman van Manchester City ging verder: “Bij het doelpunt van Mbappé tegen Irak zet hij aan voor zijn schot en natuurlijk belemmeren een paar verdedigers het zicht van Ahmed Basil, maar de bal zit in zijn gezichtsveld, de baan verandert niet, en toch heb je het gevoel dat de bal al bij hem zal zijn nog vóór hij contact kan maken. Het is een mentale rekensom: een keeper ziet de bal, neemt positie, zet zijn beweging in en duikt dan. Vaak, op dit WK, nemen keepers goed positie in en duiken ze goed, maar het resultaat klopt niet met wat ze dagelijks doen.” Laten we het doelpunt van Kylian Mbappé dus eens analyseren.

Achter de schermen staat één ding vast: sommige keepers die dit Noord-Amerikaanse WK spelen, bevestigen wat Joe Hart zegt over de snelheid van een bal die sneller lijkt aan te komen dan wat ze in hun clubcompetitie gewend zijn. Toch moet je in het geval van Ahmed Basil met meerdere factoren rekening houden, te beginnen met het cv van de Iraakse doelman die op zijn 29e pas zijn negende interland speelde, zijn eerste wedstrijd van dit WK keepte en bovendien zijn hele leven in de Iraakse competitie heeft gevoetbald, waar hij, zowel op training als in wedstrijden, weinig gewend is aan schutters van het kaliber Mbappé.

Eerder in het toernooi had Hart zich ook al uitgelaten over andere doelpunten: dat van Martin Baturina tegen Engeland (2-4), het tweede van Mbappé tegen Senegal (3-1) en het eerste van Messi tegen Algerije (3-0). Als Pickford bij het eerste doelpunt duidelijk verrast lijkt door de snelheid van het schot, lijken de twee andere doelpunten eerder ook het gevolg van inschattingsfouten van de betrokken keepers (Mendy en Zidane).

Waar past de genialiteit van Mbappé in dit verhaal?

Neem om te beginnen het doelpunt dat Mbappé tegen Senegal maakte, waarbij Thierry Barnerat, prestatie-analist van Thibaut Courtois, vindt dat Édouard Mendy “te hoog staat opgesteld en door die beginpositie net te kort komt. Vlak voor hij schiet, zie je duidelijk dat Mbappé waarneemt dat Mendy vier meter voor zijn lijn staat. Daarom geeft hij zijn schot een bepaalde curve mee, die helemaal niet zweeft, maar rechtlijnig en zeer snel is, met als doel een hoge zone te raken.”

Bij het eerste doelpunt dat Luca Zidane tegen Argentinië incasseerde, ligt de situatie nog anders. Eind april liep de Algerijnse doelman een hersenschudding op en mogelijk heeft hij zijn volledige cognitieve vermogens nog niet terug, want hij had het duidelijk moeilijk. Zijn optreden bij Messi’s eerste treffer van de avond werd bekritiseerd, maar ook hier gaat het probleem verder dan de bal zelf.

Thierry Barnerat legt uit: “Voor mij is dit een beoordelingsfout van Zidane bij de inschatting van de baan. Messi trapt de bal met de binnenkant van de voet en net als bij Mbappé zie je dat hij er veel effect op zet, nog meer dan Mbappé trouwens, waardoor de bal een lineair traject krijgt, als een boog. Er zijn dus twee fouten van Zidane: hij leest de baan verkeerd en staat in eerste instantie verkeerd opgesteld.”

Hart wijst wel degelijk op iets dat hout snijdt: de veranderde perceptie van snelheid bij sommige keepers, die de nieuwe toernooibal pas aan het begin van de voorbereidingsstage in handen krijgen, en dat ze op dit WK doorgaans een korte aanpassingstijd nodig hadden om het juiste timinggevoel te vinden. Maar de situaties die naar voren zijn geschoven, lijken vooral voort te komen uit individuele fouten. De geest van de Jabulani kan op afstand blijven, al zou de grote hoogte waarop in Mexico wordt gespeeld wel invloed kunnen hebben op bepaalde ballbanen.

Bron: L'Équipe