De keerzijde van de budget cap: F1‑ingenieurs raken meer verleid door de salarissen in de lucht- en ruimtevaart

Het kostenplafond voor de teams heeft verschillende renstallen gered en heeft bijgedragen aan de groei van de serie. Maar het heeft ook invloed gehad op de carrièremogelijkheden van het technische personeel, dat steeds vaker naar andere klassen in de autosport kijkt (WEC en MotoGP) of naar andere industriële sectoren die op termijn beter betaald lijken.

Het tweede deel van het F1-seizoen zal ook een uitdaging vormen vanuit het oogpunt van de technische én economische organisatie van de teams. De ontwikkelingen die zullen worden geïntroduceerd, zijn in de voorgaande maanden gepland, met inachtneming van één fundamentele parameter: de budget cap.

Sommige teams hebben de auto’s ontwikkeld via een constante reeks updates, terwijl andere minder frequente evoluties hebben doorgevoerd. De budget cap is, zoals bekend, het instrument voor kostenbeheersing dat de F1 sinds 2021 hanteert om een ongecontroleerde stijging van de teamuitgaven te voorkomen, die volgens de toenmalige trends waarschijnlijk zou hebben geleid tot het verdwijnen van verschillende renstallen.

Het doel van het invoeren van bestedingslimieten was op sportief vlak gebaseerd op een hypothetische gelijkheid, namelijk de mogelijkheid om met gelijke wapens te strijden wat betreft de financiële middelen die in het wagenproject kunnen worden geïnvesteerd.

Een ander doel was om financiële stabiliteit te creëren, zodat deelname voor de teams een business zou worden met positief resultaat aan het einde van het seizoen. Dit zou de constructeurs die rechtstreeks betrokken zijn, in staat stellen de deelname aan het WK niet langer enkel te zien als een investering in merkimago, maar als een winstgevende activiteit die de kas van de fabrikanten niet langer zou belasten.

Zo werkt de budget cap

Het uitgavenplafond, dat de motoren uitsluit, werd bij zijn debuut vastgesteld op 145 miljoen dollar, om vervolgens in de periode 2023-2025 te dalen naar 135 miljoen en daarna, vanwege de dubbele technische revolutie die door de reglementen is opgelegd, te stijgen naar 215 miljoen voor dit seizoen en het volgende. Het gaat om aanzienlijke bedragen, die echter overeenkomen met ongeveer een derde van het budget waarover de topteams vóór de invoering van de nieuwigheid beschikten.

De regel dwong bij de invoering vooral de topteams ertoe hun personeelsbestand te verkleinen, vaak door – waar mogelijk – een deel van het personeel op andere projecten in te zetten, om zo het aantal overtollige krachten dat op de bedrijfsbalans zou drukken tot een minimum te beperken.

Vijf jaar later is het terecht te stellen dat de budget cap haar volle effectiviteit heeft bewezen: ze heeft gezorgd voor een stabiel startveld, dat zelfs is uitgebreid door de komst van Cadillac en door de overname van Sauber door Audi, een operatie die eveneens is ingegeven door de huidige technische en reglementaire revolutie en de financiële houdbaarheid daarvan. Men kan met recht zeggen dat de huidige Formule 1 zonder de budget cap niet zou bestaan.

Stilstand in salarissen en carrières

Vijf jaar na de invoering is het evenzeer zo dat het systeem enkele kritieke punten heeft opgeleverd op het vlak van de menselijke hulpbronnen binnen de teams, punten die overigens van buitenaf nauwelijks zichtbaar zijn. Als in het jaar van de invoering van de regel de truc erin bestond een deel van het personeel dat anders overtollig zou zijn geweest, over te hevelen naar andere projecten – dus naar kostenplaatsen die niet aan de F1 konden worden toegeschreven en niet per se aan de autosport waren gerelateerd, aangezien veel teams ook hightech-advieswerk voor derden doen –, dan komt nu naar voren dat onder degenen die de afgelopen jaren op de loonlijst zijn gebleven in functies die te maken hebben met het ontwerp en de ontwikkeling van de auto’s, problemen werden vastgesteld rond de loopbaanontwikkeling.

Met andere woorden: het uitblijven van de toekenning van hogere functies binnen de hiërarchie van het team en het uitblijven van passende financiële aanpassingen. In wezen is er een kritieke kwestie aan het licht gekomen die vooral de senior technische profielen treft, dus professionals op middelbaar tot hoog niveau met meerdere jaren ervaring, die vooral bij drie teams hebben moeten toezien hoe salarisverhogingen en promoties zijn gestagneerd. Daartegenover stellen de teams steeds meer jonge technici aan die net afgestudeerd zijn, en zetten zij tal van student placement-programma’s op binnen hun organisaties.

De F1 zou, vooral in de directe vergelijking met de luchtvaart- en ruimtevaartindustrie – die uit dezelfde vijver van competenties vist – een deel van de aantrekkingskracht hebben verloren die ze in het verleden genoot, gebaseerd op een snellere loopbaanontwikkeling en duidelijk hogere salarissen. De kloof tussen beide is namelijk geleidelijk kleiner geworden, terwijl tegelijkertijd de druk en de inzet die nodig zijn om, ondanks de huidige reken- en simulatie-instrumenten, prestaties uit de auto’s te halen, exponentieel zijn toegenomen.

Werkelijke waarde van de teams?

In Engeland, waar het merendeel van de 11 teams die aan het WK deelnemen zijn gevestigd, is de jaarlijkse totale personeelsomloop onder technici zeer hoog, met overstappen van personeel van het ene naar het andere team in de orde van 700 mensen. In de afgelopen twee jaar is echter de tendens naar voren gekomen om het Circus te verlaten: een aandeel dat net onder de 20% van de totale personeelsomloop ligt, vertrekt richting andere categorieën in de autosport op vier en twee wielen, zoals het WEC of de MotoGP.

Het is waar dat de huidige gezondheidstoestand van de F1 uitstekend is, zoals blijkt uit de financiële cijfers en de exponentiële groei van de waarde van elk team (Alpine was in de jaren ’90, toen het nog Benetton Formula heette en Michael Schumacher zijn twee titels veroverde, 80 miljoen waard; vandaag nadert het de 3 miljard dollar). Maar het is ook waar dat de economische kwestie in verband met de arbeidskrachten zich wél stelt.

De waarde van een bedrijf dat geen product vervaardigt dat bestemd is voor de verkoop, maar opereert om wereldwijd tegen andere concurrenten te strijden, berust – naast eventuele octrooien – normaal gesproken op zijn infrastructuur en zijn menselijk kapitaal. Maar als die laatste post geleidelijk zijn economische waarde begint te verliezen en tegelijk de belangrijkste variabele kost vormt binnen een begroting die aan een uitgavenplafond is gebonden, dan wordt de hypothetische multibiljardaire marktwaarde van bedrijven die in de meeste gevallen tussen de 400 en 700 werknemers tellen, en slechts in twee of drie meer gestructureerde organisaties oplopen tot maximaal 1500, zeer betwistbaar.